Zelf een vogelhuisje maken: bouwtekening en stappenplan

In de winter is het stil in de moestuin, maar de vogels zijn er wel. Koolmezen en pimpelmezen zoeken al in januari en februari naar een plekje om te nestelen. Een mooi moment dus om samen met de kinderen een vogelhuisje te maken. Je hebt er maar één plank voor nodig en een middagje tijd. In dit artikel lees je hoe je het maakt, en je kunt de complete bouwtekening met alle maten gratis downloaden.

Op deze pagina:

• Wat heb je nodig?
• De onderdelen en maten
• Zo maak je het vogelhuisje
• Welk vlieggat kies je?
• Waar en wanneer ophangen
• Schoonmaken
• Samen met de kinderen
• Veelgestelde vragen

Wat heb je nodig?

• Hout: één onbehandelde plank van 150 × 18 mm, 1,5 meter lang. Vuren, lariks of douglas is prima. Gebruik geen spaanplaat of multiplex: dat neemt vocht op en valt uit elkaar.
• Schroeven: 20 RVS-schroeven van 4 × 40 mm. RVS roest niet.
• Lijm: watervaste houtlijm voor buiten (D3).
• Gereedschap: een zaag, winkelhaak, rolmaat, potlood, boormachine met boortjes van 3 en 5 mm, een speedboor of gatenzaag van 32 mm (of 28 mm), een schroevendraaier en schuurpapier.

De onderdelen en maten

Je zaagt zes onderdelen uit de plank. De zijwanden zitten tussen de voorwand en de achterwand, en de bodem zit binnenin. Het dak loopt schuin af naar voren zodat de regen eraf loopt.

Onderdeel	Aantal	Maat (mm)
A Achterwand	1	150 × 340
B Voorwand, met vlieggat	1	150 × 216
C Zijwand (schuin)	2	150 breed, achter 250 en voor 220 hoog
D Bodem	1	114 × 150
E Dak	1	150 × 212

De twee zijwanden zaag je uit één stuk van 470 mm, met één schuine zaagsnede van 250 naar 220 mm. In de PDF staan een zaagplan, een tekening van alle onderdelen en een voor- en zijaanzicht.

Zo maak je het vogelhuisje

1. Aftekenen en zagen. Teken de onderdelen af met een winkelhaak en zaag ze uit.
2. Vlieggat boren. Zet een kruisje in het midden van de voorwand, 155 mm boven de onderkant. Boor eerst een klein gaatje en dan het vlieggat. Boor van twee kanten, dan splintert het hout niet.
3. Klimtrapje. Zaag aan de binnenkant, onder het vlieggat, drie of vier ondiepe kerfjes. Daarlangs klimmen de jonge vogels straks naar buiten.
4. Bodem. Zaag van elke hoek een driehoekje van 1 cm af. Zo kan vocht weg.
5. Zijwanden aan de bodem. Zet de zijwanden met de hoge kant naar achteren tegen de bodem. Voorboren, beetje lijm, twee schroeven per kant.
6. Achterwand. Schroef de achterwand vast. Hij steekt onder 4 cm uit, en boven een paar centimeter.
7. Voorwand. Schroef de voorwand vast, met de onderkant gelijk aan de bodem.
8. Dak. Leg het dak strak tegen de achterwand, met 4 cm overstek aan de voorkant. Schroef het vast zonder lijm, dan kun je het later losdraaien om schoon te maken.
9. Afwerken. Schuur de randen glad. Wil je, smeer dan alleen de buitenkant in met lijnolie. Geen zitstokje onder het gat.
10. Ophangen. Boor twee gaatjes van 5 mm in de achterwand en hang de kast op.

Welk vlieggat kies je?

Vogel	Vlieggat	Let op
Pimpelmees	28 mm	Te klein voor de koolmees, dus alleen de pimpelmees kan erin.
Koolmees	32 mm	Ook pimpelmees, huismus en ringmus kunnen erin.

Heb je ruimte voor twee kasten? Maak er dan één met een gat van 28 mm en één met een gat van 32 mm, en hang ze een eindje uit elkaar.

Waar en wanneer ophangen

• Hang de kast op 2 tot 3 meter hoogte aan een boom, schuur of muur.
• Laat het vlieggat naar het noordoosten of oosten wijzen: uit de felle middagzon en uit de regen.
• Kies een plek waar katten niet bij kunnen, dus niet vlak boven een schutting of schuurdak.
• Niet vlak naast een voederplek: daar is het te druk voor een nest.
• Het beste moment is de herfst of winter. In maart kan het ook nog.

Een vogelhuisje bij de moestuin is ook handig: een paar mezen eten in het voorjaar heel wat rupsen en luizen, ook van je kool en fruitbomen. Hang er voor de bestuiving van je fruit ook een zelfgemaakt insectenhotel bij.

Schoonmaken

Maak de kast elk jaar in de herfst schoon, in oktober of november, als de jongen allang uitgevlogen zijn. Draai het dak los, haal het oude nest eruit en veeg de kast uit. Gebruik geen schoonmaakmiddel, draag tuinhandschoenen en was daarna je handen.

Samen met de kinderen

Een vogelhuisje maken is een mooi klusje om samen te doen. Kinderen kunnen aftekenen, schuren en schroeven, en jij doet het zagen en boren. Achterin de PDF staat een logboek: Wie woont er in ons vogelhuisje? Daarin houd je samen bij wanneer de eerste vogel bij het gat komt kijken, wanneer er nestmateriaal naar binnen gaat en wanneer de jongen uitvliegen.

Wil je de vogels ook in de winter helpen? Maak dan samen vetbollen en een pindaslinger. Wil je ook iets doen voor de egels in je tuin? Lees dan hoe je zelf een egelhuisje maakt. Houden je kinderen van verhalen over de tuin? Lees dan ook eens Merel Max zoekt ontbijt in de winter of Lotje en de spruitjes in de vorst.

Veelgestelde vragen

Hoe groot moet het vlieggat van een vogelhuisje zijn?

Voor de pimpelmees 28 mm, voor de koolmees 32 mm. Door een gat van 28 mm kan de koolmees niet naar binnen, zodat de pimpelmees de kast voor zich alleen heeft. Een gat van 32 mm is ook geschikt voor huismus en ringmus.

Wanneer hang je een vogelhuisje op?

Het liefst in de herfst of winter. Mezen kijken al in januari en februari rond voor een nestplek, en in de winter slapen ze er soms in. In maart ophangen kan ook nog.

Welke kant moet het vlieggat op?

Naar het noordoosten of oosten. Dan zit de kast niet in de felle middagzon en waait de regen niet naar binnen. Hang de kast op 2 tot 3 meter hoogte, buiten bereik van katten.

Moet een vogelhuisje een zitstokje hebben?

Nee. Mezen hebben geen stokje nodig om naar binnen te gaan. Een stokje helpt juist katten, eksters en kraaien om bij de jongen te komen.

Wanneer maak je een vogelhuisje schoon?

In de herfst, in oktober of november, als de jongen allang uitgevlogen zijn. Haal het oude nest eruit en veeg de kast uit, zonder schoonmaakmiddel.