Zelf een insectenhotel maken: bouwtekening en stappenplan

In het voorjaar, als de appelbomen en aardbeien bloeien, zie je ze in de moestuin: kleine, roodbruine bijtjes die van bloem naar bloem vliegen. Dat zijn wilde bijen, zoals de rosse metselbij. Ze bestuiven je fruitbomen, bessen en aardbeien, en ze zoeken een plekje om hun eitjes te leggen. Met een zelfgemaakt insectenhotel geef je ze dat plekje. Je maakt het van één plank, een blok hardhout en wat riet, in een middag. Hieronder lees je hoe, en je kunt de complete bouwtekening gratis downloaden.

Op deze pagina:

• Zo werkt het insectenhotel
• Wat heb je nodig?
• De onderdelen en maten
• Zo maak je het
• Waar en wanneer ophangen
• Wat werkt niet?
• Samen met de kinderen
• Veelgestelde vragen

Zo werkt het insectenhotel

Wilde bijen zoals de metselbij leggen hun eitjes in smalle gangetjes. In elk gangetje maken ze een paar kamertjes met een eitje en wat stuifmeel, en ze sluiten het af met een propje leem. In de zomer groeien de larven, ze overwinteren in de gang, en het volgende voorjaar kruipen de nieuwe bijen naar buiten. Dit insectenhotel heeft daarom twee vakken: onderin een blok hardhout met geboorde gaatjes, bovenin een bundel riet en bamboe. Het dak steekt naar voren uit, zodat de gaatjes droog blijven.

Wat heb je nodig?

• Voor de kast: één onbehandelde plank van 150 × 18 mm, 1,8 meter lang (vuren, lariks of douglas), ongeveer 16 RVS-schroeven van 4 × 40 mm en watervaste houtlijm.
• Houtblok: een blok loofhout van ongeveer 11 × 12 × 14 cm: eiken, beuken, essen of fruitboomhout. Goed droog, geen naaldhout.
• Stengels: riet of bamboe met een binnenmaat van 3 tot 9 mm. Ook holle stengels van braam of vlier werken.
• Gereedschap: handzaag, winkelhaak, rolmaat, potlood, schuurpapier, schroevendraaier en een boormachine met houtboren van 4, 5, 6 en 8 mm, liefst 10 cm lang.

De onderdelen en maten

Onderdeel	Aantal	Maat (mm)
A Achterwand	1	150 × 420
B Zijwand (schuin)	2	150 breed, achter 330 en voor 300 hoog
C Bodem	1	114 × 150
D Legplank	1	114 × 150
E Dak	1	150 × 205

De twee zijwanden zaag je uit één stuk van 630 mm, met één schuine zaagsnede. In de PDF staan een zaagplan, een tekening van alle onderdelen en een voor- en zijaanzicht.

Zo maak je het

1. Zagen. Zaag de onderdelen volgens het zaagplan.
2. Bodem en legplank. Zet de bodem onderin tussen de zijwanden en de legplank erboven, met de onderkant op 141 mm. Voorboren, lijmen en schroeven.
3. Achterwand. Schroef de achterwand vast. Hij steekt onder 4 cm uit, en boven een paar centimeter.
4. Dak. Schroef het dak op de schuine zijwanden, strak tegen de achterwand, met 5 cm overstek aan de voorkant.
5. Houtblok boren. Boor gaten in de zijkant van het blok, niet in het kopse eind waar je de jaarringen ziet. Boor 8 tot 10 cm diep, niet door, met 2 cm tussen de gaten, en wissel 4, 5, 6 en 8 mm af. Schuur de openingen glad.
6. Riet en bamboe. Zaag de stengels op 14 cm en haal splinters weg. De achterwand sluit ze aan de achterkant af.
7. Vullen. Zet het houtblok in het ondervak en duw de stengels strak in het bovenvak.
8. Ophangen. Schroef het hotel stevig vast aan een paal, muur of schuur.

Waar en wanneer ophangen

• In de zon, met de voorkant naar het zuiden of zuidoosten.
• Op ongeveer 1 tot 1,5 meter hoogte, stevig vast. Een hotel dat schommelt, wordt niet bewoond.
• Droog, uit de regen.
• Met bloemen in de buurt: fruitbomen, bessen, aardbeien, kruiden en bloeiende bloemen.
• Hang het in de herfst of winter op, uiterlijk in maart, en laat het daarna het hele jaar hangen.

In de moestuin heb je er zelf ook wat aan. Metselbijen vliegen al vroeg in het voorjaar, als het voor honingbijen vaak nog te koud is, en ze bestuiven je appels, pruimen, blauwe bessen en aardbeien.

Wat werkt niet?

• Dennenappels, stro en houtsnippers: die zie je in veel gekochte insectenhotels, maar wilde bijen doen er niets mee.
• Gaten in het kopse hout: daar ontstaan scheurtjes, en dan kan er vocht en schimmel in.
• Te grote gaten: groter dan 10 mm wordt bijna nooit gebruikt.
• Verf of beits aan de voorkant: laat de voorkant en de vulling onbehandeld.
• Altijd dezelfde vulling: vervang het blok en de stengels elke twee à drie jaar. Zet het oude blok een voorjaar lang naast het nieuwe, zodat de bijen eruit kunnen.

Samen met de kinderen

Wilde bijen zijn vreedzaam en steken bijna nooit, dus je kunt samen van dichtbij kijken. Kinderen kunnen het riet op lengte knippen, schuren, de kast in elkaar schroeven en de stengels in het vak duwen. Achterin de PDF staat een logboek: Wie woont er in ons insectenhotel? Tel samen de gaatjes die zijn dichtgemaakt. Met leem is het een metselbij, met stukjes blad een behangersbij.

Meer klusjes voor dieren in de tuin: maak ook een vogelhuisje, egelhuisje of vetbollen en een pindaslinger.

Veelgestelde vragen

Welk hout gebruik je voor een insectenhotel?

Voor de kast onbehandeld vuren-, lariks- of douglashout. Voor het blok met gaatjes juist loofhout, zoals eiken, beuken, essen of hout van een fruitboom. Naaldhout splintert en geeft hars, daar houden wilde bijen niet van.

Hoe groot moeten de gaatjes in een insectenhotel zijn?

Tussen de 3 en 9 mm, 8 tot 10 cm diep en niet helemaal door het hout heen. Boor in de zijkant van het hout, niet in het kopse eind, en schuur de openingen glad.

Waar hang je een insectenhotel op?

In de zon, met de voorkant naar het zuiden of zuidoosten, op 1 tot 1,5 meter hoogte en stevig vast. Een plek uit de regen met bloemen of fruitbomen in de buurt is ideaal.

Wanneer hang je een insectenhotel op?

In de herfst of winter, uiterlijk in maart. De eerste metselbijen vliegen al in maart en april. Laat het hotel daarna het hele jaar hangen, ook in de winter.

Steken de bijen in een insectenhotel?

Bijna nooit. Wilde bijen zoals de metselbij zijn vreedzaam en hebben geen volk om te verdedigen. Je kunt dus samen met de kinderen van dichtbij kijken.