Vetbollen en een pindaslinger maken met kinderen

Als het buiten koud wordt en er in de moestuin weinig meer te halen is, hebben vogels het zwaar. Met zelfgemaakte vetbollen en een pindaslinger help je ze de winter door, en je hebt meteen een leuk klusje voor een regenachtige middag met de kinderen. Je hebt er alleen vet, zaadjes, pinda’s en een paar lege yoghurtbekertjes voor nodig. Hieronder lees je hoe je het maakt, en je kunt de stappenkaart gratis downloaden en printen.

Op deze pagina:

• Wat heb je nodig?
• Vetbollen maken
• Een pindaslinger maken
• Waar hang je ze op?
• Wat liever niet?
• Samen met de kinderen
• Veelgestelde vragen

Wat heb je nodig?

• Vet: 250 gram ossewit, reuzel of kokosvet. Geen boter, margarine of gebruikt frituurvet.
• Voer: ongeveer 350 gram strooivoer, of een mix van zonnepitten, havervlokken, gehakte ongezouten pinda’s en een paar rozijnen.
• Vormpjes: lege yoghurtbekertjes, dennenappels, koekjesvormpjes of een halve kokosnoot.
• Voor de slinger: ongezouten, ongebrande pinda’s in de dop (vogelpinda’s), een meter stevig touw of ijzerdraad en een dikke stopnaald.
• Verder: katoenen touw, een paar takjes of satéprikkers, een pannetje, een kom en bakpapier.

Vetbollen maken

1. Vormpjes klaarmaken. Prik een gaatje in de bodem van elk yoghurtbekertje. Knoop een klein takje aan het eind van een touwtje en haal het touw van binnen naar buiten door het gaatje. Het takje komt in het vet te zitten en houdt het touw vast.
2. Vet smelten. Een volwassene smelt het vet op een laag vuur. Het hoeft niet te koken.
3. Mengen. Doe het voer in een kom, giet het vet erover en roer goed. Het mengsel moet stevig en kruimelig zijn, niet nat.
4. Vullen. Schep het mengsel in de bekertjes en druk het aan. Druk het ook tussen de schubben van een dennenappel, of in koekjesvormpjes op bakpapier, met een stukje rietje voor het touwgat.
5. Laten opstijven. Een paar uur in de koelkast, of een nacht buiten in de kou.
6. Uit de vorm. Laat het bekertje zitten of knip het open. Met het bekertje erom blijft de vetbol droog.

Maak er meteen een paar extra: in een doos in de koelkast of vriezer blijven ze weken goed.

Een pindaslinger maken

1. Draad klaarmaken. Knip een stuk touw of ijzerdraad van een meter en maak aan één kant een dikke knoop of een lusje.
2. Rijgen. Rijg de pinda’s één voor één aan het touw, dwars door het midden van de dop. Bij jonge kinderen prikt een volwassene het gaatje voor en rijgen de kinderen.
3. Afmaken. Laat een stuk touw over om op te hangen, of knoop de uiteinden aan elkaar tot een rondje of hartje.

Waar hang je ze op?

• In of vlak bij een struik of boom, zodat vogels snel kunnen wegvluchten en uitrusten.
• Op 1,5 tot 2 meter hoogte, waar katten niet bij kunnen springen.
• Een paar meter van het raam: dan kun je goed kijken en vliegen de vogels niet tegen het glas.
• Uit de felle zon, dan blijft het vet hard.
• Zet er een schaaltje water bij, en ververs het als het bevroren is.

Hang je ze bij de moestuin? Dan komen de mezen in het voorjaar vanzelf terug, en die eten graag rupsen en luizen van je kool en fruitbomen. Een zelfgemaakt vogelhuisje erbij maakt het helemaal compleet.

Wat liever niet?

• Geen netjes om de vetbollen: vogels kunnen met hun pootjes vast komen te zitten.
• Geen gezouten pinda’s, chips of zoute koekjes, en geen brood: daar hebben vogels niets aan of worden ze ziek van.
• Geen hele pinda’s in het voorjaar: jonge vogels kunnen erin stikken. Geef na maart alleen gehakte pinda’s in een voederhuisje.
• Niet te veel tegelijk: liever een paar vetbollen die op raken dan veel die oud worden. Gooi beschimmeld of ranzig voer weg.

Samen met de kinderen

Kinderen kunnen bijna alles zelf: zaadjes afwegen, mengen, bekertjes vullen en pinda’s rijgen. Alleen het smelten van het vet doet een volwassene. Achterin de stappenkaart staat een turflijst: Wie komt er eten? Kijk samen een kwartiertje uit het raam en zet een streepje bij elke vogel die je ziet. Met onze wintervogelkaart zie je meteen welke vogel het is. Eind januari kun je zo ook meedoen met de Nationale Tuinvogeltelling.

Lees daarna samen het verhaal Merel Max zoekt ontbijt in de winter, of maak ook een egelhuisje voor de andere wintergasten in je tuin.

Veelgestelde vragen

Welk vet gebruik je voor vetbollen?

Puur vet dat hard wordt als het afkoelt: ossewit, reuzel of kokosvet. Gebruik geen boter of margarine en geen gebruikt frituurvet: daar zit zout of afbraakstoffen in.

Wat is de juiste verhouding vet en voer?

Ongeveer één deel vet op anderhalf deel voer. Met 250 gram vet en 350 gram zaden, havervlokken en gehakte pinda’s maak je vijf tot zes vetbollen in yoghurtbekertjes.

Waarom geen netjes om vetbollen?

Vogels kunnen met hun pootjes of tong vast komen te zitten in de netjes. Hang vetbollen daarom in een bekertje, een vetbolhouder of aan een touwtje dat in het vet zit.

Wanneer hang je vetbollen en pinda’s op?

Van oktober tot maart, als er weinig te eten is. In het voorjaar en de zomer smelt het vet en kunnen jonge vogels stikken in hele pinda’s. Geef dan alleen gehakte pinda’s in een voederhuisje, of stop met bijvoeren.

Welke vogels eten van vetbollen en pindaslingers?

Vooral koolmezen en pimpelmezen, maar ook boomklevers, mussen, merels en soms de grote bonte specht. Roodborsten en merels eten liever wat kruimels op de grond.